Nedir.Org *
Sponsorlu Bağlantılar
admin

Meşrutiyet Nedir

Sponsorlu Bağlantılar
Sponsorlu Bağlantılar

Resim Ekle Dosya Ekle Video Ekle Soru Sor Bilgi Ekle

Meşrutiyet Özet


1.
Hükümdarla yönetilen bir ülkede hükümdarın başkanlığı altında parlamento yönetimine dayanan hükümet biçimi.
2. Osmanlı imparatorluğunda 1876 anayasasıyla başlayan ve 1918 mondros mütarekesine değin süren ve i. ve ii. meşrutiyet dönemi adlarıyla anılan süre

Meşrutiyet Nedir

Meşrutiyet veya Parlamenter Monarşi (İng: constitutional monarchy), hükümdarın yetkilerinin anayasa ve halkoyuyla seçilen meclis tarafından kısıtlandığı yönetim biçimine denir. Meşrutiyet, bir hükümdarın başkanlığı altında parlamento yönetimine dayanan yönetim biçimidir.

İngiltere'de 1215 yılında Magna Carta ile kurulan siyasi düzen tarihteki ilk meşruti monarşi rejimi olarak anılır. Fransa'da 1830 Devrimi'nden sonra kurulan Anayasal Monarşi, cumhuriyet ile mutlak krallık arasında bir "orta yol" olarak benimsenmiştir.

Osmanlı Devleti’nde anayasa (Kanun-ı Esasî) ve parlamenter rejim (Meclis-i Mebusan) tartışmaları 1830'larda başlayıp 1860'larda yoğunlaşmış ve nihayet 23 Aralık 1876'da Meşrutiyet ilan edilmiştir. 1878'de II. Abdülhamit tarafından, 93 Harbi' nin çıkmasına neden olduğu için Meclis kapatılmış ve Anayasa'nın bazı bölümleri askıya alınmış ise de, teorik olarak Meşruti rejimin devam ettiği kabul edilmiştir.

24 Temmuz 1908'de yapılan ihtilalle Kanun-ı Esasi'nin yeniden yürürlüğe konması İkinci Meşrutiyet döneminin başlangıcı sayılır. Bu dönem Osmanlı Devletinin sona erdiği 1 Kasım 1922 tarihine kadar sürmüştür.

I. Meşrutiyet

Avrupa’ ya eğitim için giden öğrencilerden aydın bir sınıf oluşmuş ve bunlara Jön Türkler (Genç Türkler veya Genç Osmanlılar) denmiştir. Bu grupta Namık Kemal, Ziya Paşa, Mithat Paşa ve Hüseyin Avni gibi aydınlar bulunuyordu. Jön Türkler devletin içinde bulunduğu durumdan ve yaşadığı sorunlardan ancak meşrutiyetin ilanı ile kurtulacağını savunuyordu.

Fransız ihtilali ile yaygınlaşan Ulusçuluk (Milliyetçilik) anlayışı ile iç isyanlar başlamıştır. Bu isyanlar devletin parçalanmasına ve yabancı ülkelerin iç işlerimize karışmasına neden olmuştur. Jön Türkler Osmanlı halkının kurtuluşunun Osmanlıcılık ruhu ve vatandaşlık bilinci ile etrafında birleştirerek azınlıkların yönetime katılması ile olacağını savunmuştur. Bu amaçla padişah Abdülaziz’e baskı yapan Jön Türkler, Abdülaziz kabul etmeyince Şeyhülislamdan fetva alarak tahtan indirip yerine V. Murat ‘ı tahta geçirdiler. Ancak V. Murat’ı da devleti yönetecek yeterlilikte görmedikleri için akli dengesi yerinde olmadığı gerekçesi ile tahtan indirerek yerine II. Abdülhamit’i geçirmişlerdir. II: Abdülhamit’i tahta geçirmeden önce meşrutiyeti ilan etme şartını kabul ettirmişlerdir. Tahta geçen II. Abdülhamit Belçika ve Prusya anayasalarını örnek alarak Kanun-i Esasiye anayasasını hazırlatmış ve 23 Aralık 1876 tarihinde meşrutiyeti ilan etmiştir.

Meşrutiyetin ilanı ile ilk defa parlamenter sisteme geçilmiş ve ilk kez anayasa ilan edilmiştir. İlk defa halk yönetime katılmış ve anayasal bir yönetim başlamıştır. I. Meşrutiyete göre yasama yetkisi meclise aittir. Kanun teklifi padişahın izni ile sadece hükümete aitti. Yürütme görevi ise padişahın seçmiş olduğu hükümete aitti. Hükümet padişaha karşı sorumluydu. Kanunlar ancak padişahın onayı ile yürürlüğe girebilirdi. Padişah mahkeme kararına ihtiyaç duymadan sürgüne gönderebilir ve olağan üstü durumlarda meclisi kapatabilirdi.

Meşrutiyetin ilanında etkili olan nedenlerden biri de İstanbul Konferansı kararlarını etkilemek olmuştur. Osmanlı meclisi Meclis-i Ayan (Ayanlardan oluşan meclis) ve Meclis-i Mebusan (Halk tarafından 4 yılda bir seçilen meclis)  olarak iki gruptan oluşuyordu.

II. Abdülhamit 1877-1878 Osmanlı – Rus Savaşını (93 Harbi) bahane ederek meclisi kapatmıştır. Fakat savaşın bir yıl sonra bitmesine rağmen meşrutiyet ilan edilmemiş İstibdat adı verilen yönetim anlayışı ile 30 yıl boyunca ülkeyi yönetmiştir. Bu dönemde Sanayi Nefise Mektebi, Baytar Mektebi, Halkalı Ziraat Mektebi açılmıştır. Duyun-ı Umumiyeİdaresi ve tütün üretimini arttırmak için Reji idaresi kurulmuştur.

II. Meşrutiyet

(23 Temmuz 1908) Osmanlı, 19. yüzyılda toprak bütünlüğünü koruma çabası içindeydi. Fakat durum böyle olmadı. Özellikle istibdat döneminde artan toprak kayıpları ülkeyi tedirginliğe sürüklemişti. Ekonomik sıkıntılarla beraber özgürlüklerin kısıtlanması 2. Abdülhamit’e karşı muhalefeti arttırmıştı. Diğer yandan Jön Türkler bazı cemiyetler kurarak meşrutiyetin yeniden ilan edilmesi için çaba göstermişlerdir.
Jön Türklerin meşrutiyeti istemelerindeki temel amaç anayasal yönetime tekrar geçilmesini sağlamaktır.

Mustafa Kemal Paşa da Harp Akademisini bitirdikten sonra ilk görev yeri olan Şam’da Vatan ve Hürriyet Cemiyeti‘ni arkadaşlarıyla birlikte kurmuştur. 

İttihat ve Terakki Cemiyeti
Meşrutiyetin ilan edilmesini hedefleyen cemiyetlerden İttihad-i Osmaniye (Jön Türkler tarafından kurulan) ve Osmanlı Hürriyetcemiyetleri bir araya gelerek İttihat ve Terakki Cemiyeti‘ni kurmuşlardır.

İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin 2. Meşrutiyet’in ilanında etkisi nedir?
Bu cemiyet Osmanlı ordusunda geniş bir taraftar kitlesine sahip olmuştu. Bu yüzden 2. Meşrutiyetin ilan edilmesi için baskı direkt olarak ordudan gelmeye başlamıştır. Eğer bir ülkedeki iç karışıklıkta ordu yanınızda ise büyük avantaj sahibisiniz demektir. Çünkü yönetime karşı olan sadece halk değil ve bu durum herhangi bir ülkede dahi yöneticileri tedirgin etmeye yeter.

2. Meşrutiyet’in ilan edilmesinde Reval Görüşmelerinin etkisi var mı?
Evet, dolaylı olarak vardır. 1908 yılının Haziran ayında İngiltere ile Rusya arasında Reval Görüşmeleri gerçekleşmiştir. Bu görüşmelerin sonucunda İngiltere, Rusya’nın Boğazlar ve Balkanlar politikalarına artık karışmayacaktı. Dolayısıyla ufukta Rusya tehdidi gözükmekteydi. Bu durum İttihatçıları daha da tedirgin etmiş ve 2. Meşrutiyet’in ilanı konusunda baskısını arttırmasına sebep olmuştur.

2. Meşrutiyet’in ilanı için Hürriyet Tabuları İttihatçılar tarafından kurulmuş ve cemiyetin önde gelenlerinden Resneli Niyazi Bey bu taburla dağa çıkmıştır. Resneli Niyazi Bey’e Enver Bey de katılmıştır. Tüm bunlarla beraber ittihatçılar Selanik Hükumet Konağını işgal etmiştir.

Tüm bu gelişmelerden  ve askeri ayaklanmaların bütün ülkeye yayılmasından çekinen 2. Abdülhamit Anayasayı yeniden yürürlüğe koymuştur ve nihayet 23 Temmuz 1908 yılında Meşrutiyet yeniden ilan edilmiştir.

Peki 2. Meşrutiyet’in ilanı Osmanlı açısından iyi mi olmuştur yoksa kötü mü olmuştur?
Kurulan bazı cemiyetler belki bir uyanışı temsil edebilir fakat 2. Meşrutiyet sonrası çıkan karışıklıklar da göze çarpmaktadır. Dolayısıyla bu soruya farklı açılardan bakılarak cevap verilebilir. Bu yüzden ÖSYM içinde farklı yorumlar barındıracağı için bu soruyu böyle sormaz.

Ancak şu şekilde sorabilir:
2. Meşrutiyetin ilanından sonra bazı karışıklıklar yaşanmıştır. Aşağıdaki olaylardan hangisinde bu karışıklıkların etkisi olabilir?
5 Ekim 1908’de Bulgaristan bağımsızlığını ilan etmiştir.
6 Ekim 1908’de Avusturya – Macaristan İmparatorluğu’nun Bosna Hersek’i kendi topraklarına kattığını ilan etmiştir.
6 Ekim 1908’de Girit kendisinin Yunanistan’a katıldığını ilan etmiştir.

Yukarıdaki olayların hepsinde 2. Meşrutiyet sonrası karışıklığın etkisi bulunmaktadır. Zaten bu tip sorularda cevaplardaki olayların gerçekleştiği zamana bakarsanız, tarihlerden yola çıkarak da cevap vermeniz mümkündür. Konu başında bahsettiğimiz kronolojik sıralamadan kastımız da buydu.


Meşrutiyet Resimleri

  • 2
    
Osmanlıda demokratikleşme çabaları
2 ay önce


    Osmanlıda demokratikleşme çabaları

  • 1
    Meşrutiyet Nedir 3 yıl önce

    Meşrutiyet Nedir

Meşrutiyet Sunumları

  • 2
    Önizleme: 2 ay önce

    Birinci ve ikinci meşrutiyet konu anlatımı word docx

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    ve II. MEŞRUTİYETDÖNEMİGenç Osmanlılar (Jön Türkler)Devletin ancak Meşrutiyet ile kurtulacağına inanarak, Abdülaziz'i tahtan indirmiş ve Meşrutiyet'i ilan etmeyi kabul eden Abdülhamid'i tahta geçirmiştir.NotMeşrutiyetin ilanında etkili olan düşünce akımı Osmanlıcılık'tır.Mithat Paşa ve arkadaşları tarafından 23 Aralık 1876'da II. Abdülhamid'e ilan ettirilen Kanun-i Esasi ile meşrutiyet yönetimi yürürlüğe konmuş oldu.Meşrutiyet'in ilan edildiği dönemde Avrupalı devletlerin İstanbul'da "Tersane Konferansı” yapılmaktaydı. Bu dönemde Meşrutiyet'in ilan edilmesindeki amaç “Avrupalı devletlerin Osmanlı Devleti'nin içişlerine karışmalarını engellemektir.”NotKanun-i Esasi ile Osmanlı Devleti'nde parlamenter sistem başlamıştır.Kanun-i Esasi Osmanlı Devletinin ilk anayasasıdır.Meşrutiyet'e göre yürütme görevi padişaha ve hükümete aittir. Kanun yapma görevi ise Meclis'e aittir. Fakat kanunları onaylayan son makam padişahtır.Bunun üzerine üyelerini halkın seçtiği Meclis-i Mebusan ile padişahın atadığı kişilerden oluşan Meclis-i Ayan toplandı.Hükümet padişaha karşı sorumluydu.Padişah gerektiğinde meclisi kapatma yetkisine sahipti. Mebusan Meclisi'nin açılmasıyla halk Osmanlı tarihinde ilk defa yönetime katıldı.Demokrasi yolunda önemli bir adım atıldı.14 Şubat 1878 tarihinde II. Abdülhamid, Osmanlı-Rus Savaşları sebebiyle parlamentoyu dağıttı.Kanun-i Esasi'nin Maddeleri199 maddeden oluşan Kanun-i Esasi'nin ilk beş maddesi, padişahın haklarını belirten ve tanımlayan maddelerdi.Padişahın kişiliği kutsaldır ve yaptıklarından sorumlu değildi.Parlamentoyu toplamak ya da dağıtmak padişahın haklarındandı.Daha sonraki bölüm ise vatandaşın haklarını içeriyordu.Örnek Soru: (2007-KPSS)Aşa gıda kilerden hangisi, Osmanlı Devleti'nde anayasal düzene geçilmesindeki amaçlardan biridir?Azınlıkları yönetime katarak ülkenin parçalanmasının önlenmesiVeraset sistemini değiştirerek tahta geçmek için bazı kuralların konulmasıOsmanlı hanedanının üyeleri arasındaki anlaşmazlıkların giderilmesiAvrupa devletleri arasındaki görüş ayrılıklarından yararlanılmasıII. Abdülhamid'in tahttan indirilmesiÇözümOsmanlı Devleti'nde Tazminat ve Islahat fermanlarının ardından I. ve II. Meşrutiyet'in ilan edilmesi, Kanun-i Esasi adıyla ilk anayasanın hazırlanması ve halkın temsil edildiği bir meclisin açılması ülkenin içinde bulunduğu zor durumdan kurtarılmasına yöneliktir. Osmanlıcılık fikrinin de etkisiyle azınlıkları ayrılıkçı fikirlerinden kurtararak ülkenin parçalanmasının önlenmesi amaçlanmıştır.Doğru yanıt "A" seçeneğidir.Meşrutiyet (24 Temmuz 1908)İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kurulması, II. Abdülhamid'e karşı muhalefetin artması ve cemiyetin ileri gelenlerinden Enver ve Niyazi Beyler’in ayaklanması üzerine, II. Abdülhamid ikinci kez Meşrutiyet'i ilan etti.Kanun-i Esasi'de 1909'da Yapılan DeğişikliklerII. Meşrutiyet ile toplantı yapma, dernek kurma gibi hakların yanında basında sansür uygulaması kaldırılmıştır.Padişahın yetkileri kısıtlanmış, Meclisin gücü padişahın gücünün üstüne çıkarılmıştır.31 Mart OlayıMeşrutiyetin meydana getirdiği hürriyet ortamında İttihat ve Terakki İçinde değişik fikirler türediği gibi, muhalif fikir ve akımlar ortaya çıktı, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin yönetimdeki etkisinin iyice artması üzerine, İstanbul'da İttihat ve Terakki'ye karşı 31 Mart Olayı denen bir isyan çıkmıştır.Bu isyan Selanik'ten gelen Harekât Ordusutarafından bastırılmıştır.31 Mart Vakası olarak bilinen bu olayın sonucunda,II. Abdülhamid tahtan indirilmiştir, İttihat ve Terakki yönetime tam anlamıyla Bab-ı Âli Baskını (1913) sonucunda hâkim olmuştur.Not31 Mart Olayı'nın en önemli özelliği, rejime (yönetim şekline) karşı çıkmış olmasıdır.II. Meşrutiyet Dönemi'nde Kurulan Siyasi Partilerİttihat ve Terakki FırkasıAhrar FırkasıAhali FırkasıFedekaran-ı Millet Cemiyetiİttihat-ı Muhammedi FırkasıHürriyet ve İtilaf FırkasıÖrnek Soru: (2005-KPSS)II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesinde aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?Anayasa'nın uygulamadan kaldırılması31 Mart Ayaklanmasının çıkmasıDuyun-u Umumiye İdaresi'nin Osmanlı maliyesini denetimine almasıİttihat ve Terakki Partisi'nin hükümet darbesi yapmasıOsmanlı İmparatorluğunun 1877-78 Savaşı'na girmesiÇözümII. Meşrutiyetin ilanından sonra çıkan 31 Mart Ayaklanmasının bastırılmasının ardından II. Abdülhamid tahttan indirilmiştir. Doğru yanıt "B" seçeneğidir.Örnek Soru: (2004-KPSS)II. Meşrutiyet'in ilanında, aşağıdakilerden hangisi etkili olmuştur?Hürriyet ve itilaf PartisiAhali İktisat PartisiTerakkiperver Cumhuriyet PartisiAhrar Partisiİttihat ve Terakki PartisiÇözümİttihat ve Terakki Partisi batı yanlısı Jön Türklerin temsilcisidir. Bu partinin amacı Anayasa'yı yürürlüğe koymak ve Meclis-i Mebusan'ın açılmasını sağlamaktır. Doğru yanıt "E" seçeneğidir.NotII. Meşrutiyet Dönemi'nde, hükümet meclise karşı sorumludur. Padişah, meclisi kapatma yetkisi kaldırılmıştır.Örnek Soru1876 Anayasası'nı daha demokratik hale getirmek için 1909 yılında yapılan değişikliklerden biri aşağıdakilerden hangisidir?Halkın seçimlere katılabilmesiPadişahın Mebuslar Meclisi'ni kapatma yetkisine bazı sınırlamalar getirilmesiPadişahın Ayan Meclisi üyelerini seçmesiMebuslar Meclisi üyelerinin dört yılda bir yenilenmesiParlamentonun, biri "Ayan Meclisi", diğeri "Mebuslar Meclisi" adında iki gruptan oluşmasıÇözümI. Meşrutiyet ile ilan edilen Kanun-i Esasi'de Padişahın Meclisi açma ve kapatma yetkisi vardı. Ancak, II. Meşrutiyet ile ilan edilen Kanun-i Esasi'de padişahın bu yetkisi kaldırıldı. Böylece meclis üstünlüğü sağlanarak daha demokratik hale getirildi. Doğru yanıt "B" seçeneğidir.MEŞRUTİYET DÖNEMİ FİKİR AKIMLARIOsmanlıcılıkOsmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan bütün unsurların millet, din, mezhep, ırk farkı gözetmeden birleştirme yoluyla devletin kurtarılacağına inanan fikir akımıdır.Başlıca savunucuları Namık Kemal, Ziya Paşa, Mithat Paşa ve Mustafa Reşit Paşa’dır.Azınlık isyanları ve Balkan Savaşları bu fikir akımının başarılı olamadığının göstergesidir.İslamcılıkMüslüman unsurların bir araya getirilmesiyle devletin devamının sağlanacağına inananların düşüncesidir.II. Abdülhamid ve bir kısım aydınlar İslamcılık ile devleti koruyacaklarına inanmışlardır.I. Dünya Savaşı sırasında Arapların İngilizlerle anlaşarak Osmanlı Devleti'ne karşı isyan etmeleri İslamcılık fikrinin başarıya ulaşamadığının göstergesidir.TürkçülükDevletin esas unsuru olan Türklerin ön plana çıkarılarak vatanın kurtulabileceğine inananların savunduğu düşüncedir.İttihat ve Terakki Cemiyet ileri gelenleri bu fikri benimsemişlerdir.Yeni Türk Devleti'nin kurulmasında da etkili olan fikir akımıdır.BatıcılıkDevletin kurtuluşunu Batı'yı örnek almada görenlerin savunduğu düşüncedir.Batılılaşma Lale Devri ile başlamış ve ilerleyen yıllarda da devam etmiştir.Batıcılık fikri, Yeni Türk Devleti'nin de önem verdiği fikirlindendir.Trablusgarp Savaşı (1911 - 1912)Bugünkü Libya toprakları olan Trablusgarp, Osmanlı Devleti'nin hâkimiyetindeyken İtalya tarafından işgal edildi.İtalya'nın Trablusgarp'ı işgal etmesinde hammadde ve pazar arayışı etkili olmuştur.Trablusgarp savunmasında Mustafa Kemal ve yakın arkadaşları gönüllü olarak bölgeye gitmiş ve buradaki halkı İtalyan işgallerine karşı örgütlemeye çalışmışlardı.İtalya, Osmanlı Devleti'ni antlaşmaya ikna etmek için On İki Ada'yı işgal etti. Balkan Savaşları nedeniyle Osmanlı Devleti, On İki Ada'yı geçici olarak İtalya'ya bırakmak zorunda kaldı.Böylece, Osmanlı Devleti Kuzey Afrika'daki son toprağını da kaybetti.İtalya'nın işgali karşısında yeterli sayıda asker gönderemeyen Osmanlı Devleti, “Uşi Antlaşması”nı (1912) imzalayarak Trablusgarp'ı İtalya'ya bıraktı.NotTrablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal'in sömürgeciliğe karşı ilk mücadelesidir.

Meşrutiyet Videoları

  • 4
    2 ay önce

    Devrimler Çağında Değişim Devlet - Toplum İlişkisi - Demokratikleşme Çabaları

  • 3
    2 ay önce

    1. VE 2. MEŞRUTİYET-Haluk Şan DİKMEN

Meşrutiyet Soru & Cevap

Bu yazı hakkında ilk soru soran sen ol..

Meşrutiyet Ek Bilgileri

  • 2
    2 yıl önce

    Meşrutiyet Nedir?
    Hükümdarla yönetilen bir ülkede hükümdarın başkanlığı altında parlamento yönetimine dayanan hükûmet biçimi


Sende Bilgi Ekle

Bu yazının geliştirilmesine yardımcı ol.

Kapak Resmi

Osmanlıda demokratikleşme çabaları
Yazı İşlemleri
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)